Een jaar lang coronabestrijding

Na de coronavirusuitbraak in China (Wuhan) richtte GGD Limburg-Noord begin 2020 een crisisteam in. Even leek het dat regio Limburg-Noord te maken zou krijgen met de eerste besmetting in Nederland. Dit bleek echter niet het geval. Wel kwam er, als eerste in Nederland, een regionale, gecoördineerde crisisaanpak (zogeheten GRIP 4), waarbij de voorzitter van Veiligheidsregio Limburg-Noord, Antoin Scholten, de leiding heeft. Een GRIP 4, omdat een virus niet stopt bij de gemeentegrens en zelfs niet bij een regio- of landsgrens.

De coronabestrijding werd opgepakt in het Regionaal Beleidsteam (RBT) met daarin alle 15 burgemeesters. Bijna dagelijks kwam ook het Regionaal Operationeel Team (ROT) bij elkaar, bestaande uit vertegenwoordigers van alle veiligheids- en gezondheidspartners die een rol hebben in deze crisis. Het ROT werd ondersteund door informatiemanagers, die er voor zorgden dat realtime informatie uit de omgeving en data-analyse in dashboards landden. Een scenarioteam ging aan de slag met het voorbereiden van de mogelijk aanpak van de bestrijding bij allerlei scenario’s. De GGD was 24/7 bereikbaar en mensen met klachten moeten zich melden. Bewoners werd gevraagd op hygiëne te letten, de huisarts te bellen bij klachten en rekening te houden met de gemiddelde incubatietijd. Later volgde alleen testen bij klachten en isolatie na besmetting.

Realtime informatie uit omgeving en data-analyse in dashboards ondersteunen de bestrijding van de crisis.

Tekort beschermingsmiddelen


In Limburg was net als in de rest van Nederland een tekort aan persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals mondkapjes, spatbrillen en schorten. Brandweer Limburg-Noord startte een inzamelingsactie voor de eerste nood. Medewerkers van GGD Limburg-Noord en Zuid-Limburg gingen aan de slag met inventarisatie en verdeling van de beschermingsmiddelen over de Limburgse zorginstellingen. Ook kwam inkoop van kwalitatief goede materialen, opslag en distributie bij dit kernteam te liggen. Inmiddels gebeurt de coördinatie landelijk.

Communicatie


Communicatie is een belangrijk instrument in het terugdringen van besmettingen. Er waren persconferenties over maatregelen, richtlijnen en adviezen en dagelijks updates van aantal besmettingen op de GGD-website (later gebeurde dat via het RIVM). Het regionale crisisteam communicatie beantwoordde meer dan 500 persvragen. Medewerkers van de GGD werden geïnterviewd door media en schoven aan bij regionale radio- en tv-omroepen. Zo nam een GGD-arts infectieziekten vaker deel aan een tafelgesprek bij regionale omroep L1.

Noodverordening


Half maart kwam er een ‘intelligente’ lockdown en een noodverordening. Deze vertaalt de landelijke regels naar de lokale situatie van elk van de 15 gemeenten. Alle scholen en kinderdagverblijven moesten de deuren sluiten om verspreiding van het virus te voorkomen. Zorgen over Duitse toeristen die tijdens feestdagen massaal Venlo en Roermond willen bezoeken en grensverkeer van arbeidsmigranten leidden tot aanpassing van de noodverordening. Handhaving kreeg een steeds belangrijkere rol. Opvang van dak- en thuislozen werd tijdens corona geregeld. Tijdens de Paasdagen hield de Marechaussee toezicht op de grenzen en werden vijf gebieden in de regio als ‘verboden gebied’ aangewezen.

Alle scholen en dagverblijven moesten hun deuren sluiten.

Het coronahotel in Roermond

Coronacentrum Roermond


Eind maart opende het coronacentrum zijn deuren voor coronapatiënten die niet ziek genoeg waren om in het ziekenhuis te blijven, maar ook niet naar huis konden. Dit was in Theaterhotel De Oranjerie in Roermond. Het inrichten ervan gebeurde in slechts 5 dagen. Uiteindelijk sloot het coronacentrum begin mei. Er werden 49 mensen hier verzorgd.

Eerste teststraat


De eerste teststraat kwam op de Drie Decembersingel in Blerick, later volgden Venlo (daarmee verviel die in Blerick), Roermond, Weert en Venray. Bij de eerste teststraat leverde GGD Limburg-Noord zelf personeel. Later werd een overeenkomst gesloten met Event Medical Service (EMS); deze levert nu personeel voor de vier teststraten. In december kwam er een mobiele testbus bij. In totaal is er een testcapaciteit van 2.925 per dag. De GGD deed samen met GGD GHOR Nederland een aantal keren onderzoek naar gedrag van mensen tijdens corona.

De eerste teststraat kwam op de Drie Decembersingel in Blerick, later volgden Venlo, Roermond, Weert en Venray.

Bron- en contactonderzoek


Bron- en contactonderzoek is een belangrijk instrument in de beheersing van het coronavirus. De opdracht was vanaf 1 juni iedereen met klachten te testen. Bovendien was het belangrijk te onderzoeken met wie een besmet persoon contact had en wat de uiteindelijke bron van de besmetting was. In eerste instantie deed de GGD dit zelf. Toen het aantal besmettingen toenam, werd zakelijk reisbureau Munckhof Business Travel gevraagd te helpen. Dat bleek een succes. Het personeel dat het bedrijf inzet is sterk in het voeren van telefoongesprekken, ook als die moeilijk van aard zijn. Toen de tweede golf kwam, ging Munckhof het volledige BCO-onderzoek doen. Het bedrijf zet daar inmiddels 150 mensen voor in.

GGD Limburg-Noord krijgt van het rijk de opdracht de uitgestelde meningokokken vaccinatie van 5.000 jongeren alsnog coronaproof uit te voeren.

Versoepelen


In mei werden diverse regels in de noodverordening aangepast en versoepeld met name op het gebied van winkelen, horeca en grensverkeer. Gemeenten hadden veel vragen over de uitwerking van sommige versoepelingen. Bedrijven en inwoners legden de regels soms verschillend uit. Er waren vragen over met name recreatie (sanitair) en horeca. In mei opende Designer Outlet in Roermond onder scherp toezicht weer zijn deuren. Ook krijgt GGD Limburg-Noord van het rijk de opdracht de uitgestelde meningokokken vaccinatie van 5.000 jongeren alsnog coronaproof uit te voeren.

In juni en juli volgden meer versoepelingen. Vanaf 1 juli waren evenementen weer toegestaan op voorwaarde dat ze voldeden aan de anderhalve meter afstand. Ook konden onder meer sportscholen, sauna’s, wellnesscentra en casino’s hun deuren weer openen. Binnen- en buitensporten was weer mogelijk voor alle leeftijden en iedereen mocht weer reizen met het OV: wel met mondkapje. Met het oog op een versoepeling voor evenementen was er een vergadering met de 15 burgemeesters van de gemeenten in de veiligheidsregio Limburg-Noord. Dat vormde de basis voor een evenementenrichtlijn. Ondanks de versoepelingen bleef het advies: werk zoveel mogelijk thuis en houd je aan de regels.

Zomerperiode


De zomerperiode breekt aan. Talloze vakanties werden geannuleerd vanwege de codes die landen hebben op basis van de aanwezige besmettingsgraad. Het advies was om niet op vakantie te gaan. Ook kregen reizigers te maken met verplichte quarantaines als zij terugkomen uit een risicogebied met code oranje of rood. Ondertussen werd in de zorg, bij GGD’en, veiligheidsregio’s en bij talloze andere organisaties keihard doorgewerkt. Vanaf 1 juni is het landelijk nummer in de lucht. Vanaf die dag kan iedereen met klachten zich laten testen. Via het dashboard op de website van de GGD Limburg-Noord zijn actuele cijfers te zien.

Besmettingen nemen landelijk toe


In augustus was er een landelijke persconferentie over het toenemende aantal besmettingen in Nederland. Er kwam een registratieplicht voor onder andere horeca en musea. Dat maakt in geval van een besmetting het bron- en contactonderzoek makkelijker. In regio Limburg-Noord nam het aantal besmettingen nog niet enorm toe. Ook het aantal ziekenhuisopnames bleef laag. De nieuwe noodverordening maakt het mogelijk een gelegenheid 14 dagen te sluiten als deze zich niet aan de regels houdt. Laboratoria kunnen de grote stroom aan testen niet meer aan en de gemiddelde wachttijd tot de uitslag neemt toe.

Tijdens het webinar konden raads- en statenleden en pers vragen stellen aan voorzitter Antoin Scholten en directeur Jac Rooijmans.

Strengere maatregelen


Eind september kondigde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens de landelijke persconferentie weer strengere maatregelen aan: onder meer het sluiten van horeca om 22.00 uur, beperking reisbewegingen en maximaal 3 bezoekers thuis. Een dag later hield Veiligheidsregio Limburg-Noord een webinar over het verantwoordingsverslag. In dit verslag vertelt voorzitter Antoin Scholten over de gemaakte keuzes voor de bestrijding. Tijdens het webinar konden raads- en statenleden en pers vragen stellen aan de voorzitter en directeur Jac Rooijmans.

Het gaat de verkeerde kant op


In oktober kwamen er opnieuw strengere maatregelen. Het virus is onvoldoende onder controle en het gaat de verkeerde kant op. Limburg-Noord krijgt de risicostatus ‘ernstig’, later gevolgd door ‘zeer ernstig’. Landelijk volgde een gedeeltelijke lockdown op 14 oktober. Horeca moet de deuren sluiten en sporten is maar beperkt mogelijk. Ook valt het besluit om carnaval niet door te laten gaan. Landelijk campagnes onder meer voor jongeren en aandacht voor elkaar werden verspreid in onze regio.

Tijdelijke wet maatregelen


Deze wet ging 1 december in en vervangt de regionale noodverordeningen. Als gevolg daarvan ging de rol van de voorzitters van de veiligheidsregio’s van sturend naar meer coördinerend. Burgemeesters hebben weer meer lokale bevoegdheden. De regionale gecoördineerde crisisaanpak verdween (naar GRIP 0). In de praktijk gaat de huidige overlegstructuur wel door onder meer om eenheid en solidariteit in de regio te borgen. Per 1 december werd het dragen van een mondkapje verplicht en werd testen zonder klachten mogelijk.

Zorg overbelast


Aan het einde van het jaar 2020 neemt het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames fors toe. De zorg raakt overbelast, ook in de regio Limburg-Noord. Het kabinet besluit op 14 december tot een landelijke ‘harde’ lockdown tot en met 19 januari 2021. Veel winkels en bouwmarkten moeten sluiten. Horeca blijft dicht. Ook scholen en kinderdagverblijven gaan opnieuw dicht. Dringend advies om thuis te werken, weinig bezoek te ontvangen, niet met meer dan 2 personen naar buiten en niet te reizen.

Volgende fase


Eind 2020 startte GGD Limburg-Noord met de voorbereiding van de massavaccinatiecampagne, zodat begin januari de eerste vaccinaties kunnen plaatsvinden op het Kazerneterrein in Blerick.

Voorbereidingen op het Kazerneterrein in Blerick, waar de eerste vaccinaties kunnen plaatsvinden.