Samen sterk voor de ontwikkeling van jonge kinderen

Hoe GGD-arts Maria en verpleegkundige Ed in coronatijd de extra oren en ogen waren voor basisschool De Zuidstroom

LEESTIJD: 5 MINUTEN

Als ‘zakelijke’ samenwerkingspartners je op een privénummer bellen, dan weet je dat de nood aan de man is. Het gebeurde enkele weken geleden, toen de basisscholen als gevolg van de Coronacrisis abrupt hun deuren moesten sluiten. Doddy Verschoor, teamleider onderbouw op basisschool De Zuidstroom in Venlo, wist meteen: we verliezen nu ineens kinderen uit het oog. Kinderen, die we niet uit het oog mógen verliezen, omdat de thuissituatie hen geen stabiele basis biedt. Ze belde haar vertrouwde partners Ed van de Vorst en Maria Savelberg, verpleegkundige en arts bij de afdeling Jeugdgezondheidszorg van GGD Limburg-Noord. “Doordat we intensief samenwerken, hebben we een vertrouwensband opgebouwd met ouders. Hierdoor wordt hulpverlening door ons ook helemaal niet als bedreigend ervaren. Integendeel. Veel ouders vinden onze betrokkenheid juist heel prettig.”

Het moment waarop Mark Rutte aankondigde dat basisscholen hun deuren moesten sluiten, viel bij Doddy een klein bommetje. “Ik voelde me echt overvallen en met mij veel collega’s. Die eerste dagen waren we dag en nacht in de weer om onderwijs op afstand in te regelen. Het was heel hectisch, maar tegelijkertijd ook waanzinnig mooi. Onder druk wordt alles vloeibaar. Waar we normaal weken, zo niet maanden, nodig hebben om protocollen te maken en alle mitsen en maren tegen elkaar afwegen, was het nu gewoon gas geven. Dan komt ook de ware kracht van een team bovendrijven. Iedereen toonde (en toont nog steeds) leiderschap. Ik durf te stellen dat we door de Coronacrisis als team en als school zijn gegroeid.”

Doddy Verschoor


Teamleider onderbouw op Basisschool De Zuidstroom in Venlo

Maria Savelberg


Jeugdarts bij GGD Limburg-Noord, met focus op kinderen van 4 tot 18 jaar.

Ed van de Vorst


Jeugdverpleegkundige bij GGD Limburg-Noord, met focus op kinderen van 0 tot 4 jaar.

Ongerustheid


Nadat de eerste storm was gaan liggen, overviel Doddy een ander gevoel: een gevoel van ongerustheid. “Als school heb je een belangrijke, signalerende functie. Veel kinderen zitten prima in hun vel en doen het op school hartstikke goed. Maar er zijn ook kinderen die extra aandacht nodig hebben. Dan bedoel ik niet die aai over de bol (dat kunnen mijn collega’s prima zelf, ook op afstand), maar serieuze hulp. Denk bijvoorbeeld aan kinderen met psychische problemen of een instabiele thuissituatie. Door de coronacrisis nemen de sociale problemen en daarmee ook de druk op het gezin toe. Juist dán wil je een vinger aan de pols houden, maar hoe doe je dat als je kinderen niet fysiek ziet? Of als je merkt dat sommige kinderen wel heel vaak afwezig zijn in de virtuele lessen?” Dit was het moment waarop Doddy schakelde met Ed en Maria. De drie werken al jaren intensief met elkaar samen (en met tal van andere ketenpartners) om kinderen te ondersteunen in hun ontwikkeling.

Voelsprieten uit


Met de zorgen van Doddy in het achterhoofd, deden Maria en Ed wat hen zo goed ligt: verbinding zoeken en hun voelsprieten uitsteken. Ed: “Ik heb ouders gesproken waarvan we bang waren dat de kinderen een taalachterstand zouden oplopen. Een afspraak maken ging niet zonder slag of stoot. Op tal van manieren heb ik geprobeerd contact te leggen, maar zonder resultaat. Ik werd er ook ongerust door. Heb zelfs gedacht dat een gezin was teruggekeerd naar hun geboorteland. Op een gegeven moment heb ik de stoute schoenen aangetrokken en ben ik gewoon langs gegaan. Ik werd hartelijk ontvangen door het hele gezin. Tijdens de thee bleek dat het thuisonderwijs prima liep. Geen vuiltje aan de lucht.”

"Door de coronacrisis nemen sociale problemen toe. Juist dán wil je een vinger aan de pols houden, maar hoe doe je dat als je kinderen niet fysiek ziet?"

Ook Maria maakte en maakt zich zorgen over sommige kinderen. “Door de coronacrisis zijn er genoeg gezinnen die het moeilijk hebben. Sommige mensen gaan achteruit in hun inkomen, eenzaamheid neemt toe, gezinsleden zitten 24 uur per dag, 7 dagen per week bij elkaar op de lip… Voor gezinnen die het toch al moeilijk hebben, kunnen dit katalysatoren zijn voor erger. Denk aan relationele problemen of huiselijk geweld. Dat je kinderen nu minder ziet, maakt ’t lastiger om ‘feeling’ te krijgen bij een situatie. Normaal kun je heel eenvoudig iemand aanspreken op school. Een simpel ‘Hoe gaat ’t met je?’ leidt vaak tot een goed gesprek en waardevolle inzichten. Nu zijn we aangewezen op andere kanalen zoals de telefoon. Veel oudere kinderen kan ik tegenwoordig rechtstreeks bereiken, want ze hebben allemaal een smartphone. Dus ik heb wat vaker dan normaal een appje gestuurd. En beeldbellen werkt fantastisch: je hebt een gesprek, maar ziet ook non-verbale signalen en krijgt een gevoel bij de omgeving. Bij elkaar opgeteld waardevolle indicatoren voor een wel of niet-pluis gevoel. Maar het gekke is: voor sommige gezinnen komt Corona ook als een zegen. Eindelijk rust in de tent. Eindelijk samen eten. Eindelijk op tijd naar bed.”

Uit de comfortzone

Voor Ed en Maria veranderde door Corona het werk aanzienlijk. Ed: “We kregen ineens te maken met een afgeslankte manier van werken en tegelijkertijd een enorme piek in werk. Het vaccineren van jonge kinderen is onverminderd doorgegaan. Het laatste wat we willen is bovenop de coronapandemie een uitbraak van Mazelen of Kinkhoest. Daarom zijn mijn collega’s en ik zijn ook ingezet tijdens de grote vaccinatieweek tegen Meningokokken.

Maria werd voor haar gevoel helemaal uit haar comfortzone getrokken. “Ik ben natuurlijk jeugdarts en weet alles over de gezondheid van kinderen van 4 tot 18 jaar. Maar nu hebben mijn collega’s en ik ondersteund bij bron- en contactonderzoek. En ineens werd ik ook ingezet als infectieziektearts. Ik kreeg allemaal mensen aan de telefoon met vragen over corona. In het begin heb ik heel hard geroepen: ‘Dat kan ik toch helemaal niet? Ik ben toch geen deskundige?’ De eerste weken was de website van het RIVM mijn beste vriend. Nu kan ik de informatie inmiddels dromen. Dan merk je ook hoe snel je in zo’n nieuwe rol groeit.”

Levenslijn


In een specifieke situatie, weliswaar niet op De Zuidstroom, was WhatsApp de ‘levenslijn’ tussen Maria en een jongere tijdens de coronacrisis. Door een zeer onveilige situatie was het voor het meisje in kwestie onmogelijk om thuisonderwijs te volgen. “Maar diezelfde, ingewikkelde thuissituatie zorgde er ook voor dat persoonlijk contact niet mogelijk was”, vervolgt Maria. “Je kunt de jongere niet zoals normaal op school treffen. We konden alleen over en weer appjes sturen en alleen als het meisje aangaf dat dit veilig was. Ik heb school geadviseerd over hoe met deze situatie om te gaan en de druk te verminderen. School heeft me daarin volledig vertrouwd en mijn adviezen één-op-één overgenomen. Sterker nog: omdat contact tussen school en het meisje onmogelijk was, ben ik gedurende de hele periode van thuisisolatie haar aanspreekpunt geweest. Dat voelde als een enorme verantwoordelijkheid. Ik wist heel goed: ik moet er altijd voor haar zijn. Ook in de avonduren, ook in het weekend. Ik heb weleens gehad dat ik een berichtje stuurde en na twee dagen nog geen groene vinkjes zag (het bewijs dat een bericht is gelezen). Toen kreeg ik wel een knoop in mijn maag. ‘Zou er iets aan de hand zijn?’. Gelukkig reageerde ze daarna snel.

In zo’n situatie moet je heel behoedzaam te werk gaan. Je kunt niet met loeiende sirenes naar zo’n huis rijden (al zou ik dit instinctief misschien wel willen). De problemen bij dit gezin waren al bij ons en bij school bekend en ook andere instanties zoals Veilig Thuis waren al betrokken. Uiteraard heb ik hen – binnen de kaders van mijn beroepsgeheim – op de hoogte gehouden.”

"Ik heb weleens gehad dat ik een berichtje stuurde en na twee dagen nog geen groene vinkjes zag (het bewijs dat een bericht is gelezen). Toen kreeg ik wel een knoop in mijn maag. "

Vliegwiel voor preventie


Volgens Ed, Maria en Doddy is hun samenwerking – en die met andere organisaties zoals de peuterspeelzaal - een vliegwiel voor preventie: het tijdig signaleren en voorkomen van problematieken. “We zitten regelmatig samen om tafel en weten elkaar ook tussentijds te vinden als dat nodig is.” Een thema waarop dit bij uitstek tot uiting komt, is taal. “We zijn een multiculturele basisschool”, legt Doddy uit. “We hebben hier veel kinderen van nieuwe Nederlanders en het is heel belangrijk dat kinderen én hun ouders snel de Nederlandse taal machtig zijn.” Ed knikt instemmend: “Taal zorgt ervoor dat je kunt communiceren met een juf of meester en dat je vriendjes kunt maken. Taalvaardigheid draagt bovendien bij aan een positief zelfbeeld. Op tal van manieren brengen we taal onder de aandacht. Op het consultatiebureau spoor ik ouders van jonge kinderen en baby’s aan om voor te lezen. Doddy geeft daar een vervolg aan door in de kleuterklassen voorleesmiddagen voor ouders en kinderen te organiseren.

Een ander voorbeeld: samen maken we er ons sterk voor dat zo veel mogelijk kinderen naar de peuteropvang gaan. Zeker voor nieuwe Nederlanders is dat helemaal niet vanzelfsprekend. Onbekend maakt onbemind. Maar door het gesprek met ouders aan te gaan, open je deuren.” Doddy: “Soms merk je tijdens zo’n gesprek dat er andere barrières zijn. Geld bijvoorbeeld. Als je een vertrouwensband hebt met ouders, dan komen dergelijke zaken aan het licht. Dan kun je er ook iets aan doen.”

Corona-proof op school


Sinds anderhalve week zijn de basisscholen voorzichtig weer gestart met lesgeven. Bij De Zuidstroom betekent dit onder andere dat kinderen om de dag naar school komen en ze via verschillende ingangen de school ingaan. Iets wat ontzettend makkelijk is, omdat elke klas een eigen ingang heeft. “Stiekem hebben we dit gebouw vier jaar geleden al Corona-proof gebouwd”, lacht Doddy. Ook geldt er een continurooster. “Alle maatregelen zijn erop gericht het aantal bewegingen van mensen in en om het gebouw te beperken.”

Deze infographic ontvingen scholen.

Ook in deze nieuwe fase kon Doddy bouwen op de hulp van de GGD. “Snel nadat bekend werd dat basisscholen weer open mochten, kregen we van de GGD een handige factsheet. Een overzicht met hygiënetips, met adviezen over hoe je het gesprek met kinderen voert over Corona en een overzicht van handige links. Zo fijn. Dat scheelt ons weer heel veel werk. En dat hebben we de komende tijd nog genoeg!”

Sandy Leurs

"De zorgverleners, de mensen in de frontlinie, waren voor hún veiligheid van óns afhankelijk. Ik heb me nog nooit zo nuttig gevoeld."

Loes Kempen

“De Coronacrisis brengt ons nader tot elkaar. We kunnen nog veel van elkaar leren.”

«

KENNISMAKEN MET ANDERE GEZICHTEN VAN VEILIGHEIDSREGIO LIMBURG-NOORD? LEES DAN OOK DEZE VERHALEN.


OP DE HOOGTE BLIJVEN VAN NIEUWE VERHALEN? MELD JE AAN VOOR DE NIEUWSBRIEF!